بدافزار همیشه با یک هشدار واضح روی صفحه ظاهر نمی‌شود. گاهی ممکن است مدتی از آلوده شدن سیستم گذشته باشد و تنها تغییراتی مانند کند شدن کامپیوتر، باز شدن صفحات ناشناس، نمایش تبلیغات غیرعادی یا از کار افتادن بعضی برنامه‌ها را مشاهده کنید. به همین دلیل، شناخت نشانه‌های آلوده شدن کامپیوتر به بدافزار می‌تواند به شما کمک کند قبل از جدی‌تر شدن مشکل، وضعیت سیستم را بررسی کنید.
البته مشاهده یکی از این علائم به‌تنهایی به معنی ویروسی شدن کامپیوتر نیست. مشکلات سخت‌افزاری، خرابی فایل‌های ویندوز، ناسازگاری نرم‌افزارها و حتی کمبود فضای ذخیره‌سازی نیز می‌توانند رفتار مشابهی ایجاد کنند. بنابراین بهترین روش، بررسی علائم و سپس انجام یک اسکن امنیتی است. ESET نیز تأکید می‌کند که بسیاری از علائم آلودگی می‌توانند دلایل دیگری غیر از بدافزار داشته باشند.
مهم‌ترین نشانه‌های آلوده شدن کامپیوتر به بدافزار
بدافزارها انواع مختلفی دارند و بسته به نوع و هدفشان رفتار متفاوتی نشان می‌دهند. بنابراین ممکن است یک سیستم آلوده فقط یکی از علائم زیر را داشته باشد یا چند علامت به‌طور همزمان ظاهر شوند.
۱. کامپیوتر بدون دلیل مشخص کند شده است
یکی از رایج‌ترین نشانه‌هایی که باعث می‌شود کاربران به ویروسی شدن سیستم شک کنند، کند شدن ناگهانی کامپیوتر است. اگر سیستم قبلاً عملکرد مناسبی داشته اما بدون اینکه برنامه یا سخت‌افزار جدیدی نصب کرده باشید، به شکل محسوسی کند شده است، بهتر است احتمال وجود یک فرایند مخرب در پس‌زمینه را نیز بررسی کنید.
برخی بدافزارها برای اجرای فعالیت‌های خود از منابع سیستم مانند پردازنده و حافظه استفاده می‌کنند و همین موضوع می‌تواند باعث کاهش سرعت شود. با این حال، کندی سیستم به‌تنهایی نشانه قطعی بدافزار نیست و عواملی مانند پر شدن فضای دیسک، برنامه‌های زیاد در Startup یا مشکلات سخت‌افزاری نیز می‌توانند چنین اثری داشته باشند.
۲. سیستم مرتب هنگ می‌کند یا پاسخ نمی‌دهد
اگر ویندوز به‌طور مکرر هنگ می‌کند، برنامه‌ها پاسخ نمی‌دهند یا مجبور می‌شوید مرتباً سیستم را Restart کنید، بهتر است یک اسکن امنیتی انجام دهید؛ به‌خصوص اگر این مشکل به‌تازگی ایجاد شده باشد.
بدافزار یکی از دلایل احتمالی چنین رفتاری است، اما مشکلات RAM، داغ شدن سیستم، درایورهای معیوب و خرابی حافظه ذخیره‌سازی نیز باید در نظر گرفته شوند. بنابراین در این شرایط، نتیجه اسکن آنتی‌ویروس می‌تواند به تشخیص علت کمک کند.
۳. تبلیغات و پنجره‌های ناشناس به‌طور مداوم نمایش داده می‌شوند
اگر بدون اینکه وارد سایتی شده باشید، پنجره‌های تبلیغاتی یا هشدارهای امنیتی مشکوک روی کامپیوتر ظاهر می‌شوند، باید موضوع را جدی بگیرید. به‌خصوص زمانی که یک پنجره ادعا می‌کند سیستم شما به تعداد زیادی ویروس آلوده شده و از شما می‌خواهد نرم‌افزار خاصی را نصب کنید یا اطلاعاتی را وارد کنید.
برخی از این پیام‌ها ممکن است مربوط به برنامه‌های جعلی یا تبلیغات مخرب باشند و صرفاً با نمایش هشدارهای ترسناک تلاش کنند کاربر را به کلیک کردن وادار کنند. ESET نیز نمایش مکرر هشدارهای جعلی آنتی‌ویروس را یکی از علائم احتمالی آلودگی معرفی کرده است.
نکته امنیتی: اگر یک پنجره ناشناس ادعا کرد کامپیوتر شما ویروسی شده است، بلافاصله روی دکمه‌های Download، Scan یا Remove آن کلیک نکنید. ابتدا پنجره را ببندید و سیستم را با آنتی‌ویروس معتبر بررسی کنید.
پیشنهاد مطالعه : چگونه بفهمیم کامپیوتر ویروس دارد؟
۴. مرورگر شما رفتار غیرعادی دارد
یکی از مهم‌ترین نشانه‌های آلوده شدن کامپیوتر به بدافزار تغییر رفتار مرورگر است. برای مثال ممکن است صفحه اصلی مرورگر بدون اجازه شما تغییر کند، موتور جست‌وجوی دیگری جایگزین شود یا هنگام کلیک روی یک لینک، به صفحه‌ای منتقل شوید که قصد بازدید از آن را نداشته‌اید.
باز شدن تعداد زیادی پنجره Pop-up و ظاهر شدن نوار ابزارهای ناشناس در مرورگر نیز می‌تواند نشانه وجود نرم‌افزار ناخواسته یا بدافزار باشد. ESET تغییر صفحه اصلی، Redirect شدن به صفحات ناخواسته، نمایش Pop-upهای متعدد و ایجاد Toolbarهای ناشناس را از علائم احتمالی آلودگی می‌داند.
۵. سایت‌های ناشناس به‌صورت خودکار باز می‌شوند
اگر هنگام استفاده از اینترنت، مرورگر شما بدون درخواستتان به سایت‌های دیگری منتقل می‌شود، این رفتار را نادیده نگیرید. برای مثال ممکن است یک عبارت را در گوگل جست‌وجو کنید اما با کلیک روی نتیجه، به یک صفحه تبلیغاتی یا سایت ناشناس منتقل شوید.
این مشکل ممکن است از افزونه‌های مرورگر، تنظیمات نادرست یا نرم‌افزارهای ناخواسته ایجاد شده باشد، اما Redirectهای مکرر می‌توانند یکی از نشانه‌های آلودگی نیز باشند.
۶. نود 32 بدون دلیل غیرفعال شده است
اگر ESET یا نود 32 روی سیستم شما نصب است اما ناگهان غیرفعال شده و نمی‌توانید آن را دوباره فعال کنید، وضعیت را بررسی کنید. یکی از رفتارهای برخی بدافزارها تلاش برای مختل کردن ابزارهای امنیتی سیستم است.
همچنین اگر مرتباً هشدارهایی درباره یک برنامه ناشناس دریافت می‌کنید یا پنجره تشخیص تهدید ESET بارها ظاهر می‌شود، بهتر است اسکن کامل سیستم را اجرا کنید و نتیجه آن را بررسی کنید.
۷. برنامه‌ها یا آیکون‌های ناشناخته روی کامپیوتر ظاهر شده‌اند
آیا برنامه‌ای روی سیستم مشاهده می‌کنید که به خاطر ندارید آن را نصب کرده باشید؟ آیا آیکون جدیدی روی دسکتاپ ایجاد شده است؟ در این شرایط بهتر است نام برنامه و محل نصب آن را بررسی کنید.
وجود یک برنامه ناشناس لزوماً به معنی بدافزار بودن آن نیست؛ ممکن است همراه نرم‌افزار دیگری نصب شده باشد. اما اگر این اتفاق همزمان با کند شدن سیستم، تبلیغات ناخواسته یا تغییر رفتار مرورگر رخ داده است، انجام اسکن امنیتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. ESET نیز ایجاد آیکون‌های ناشناس روی دسکتاپ را در فهرست علائم احتمالی آلودگی قرار داده است.
۸. کامپیوتر خودبه‌خود Restart می‌شود
Restart شدن ناگهانی سیستم همیشه به معنای وجود ویروس نیست. به‌روزرسانی ویندوز، مشکل درایور، دمای بالا یا نقص سخت‌افزاری نیز می‌تواند باعث Restart شود.
با این حال، اگر کامپیوتر بدون دلیل مشخص و به‌صورت مکرر Restart می‌شود و همزمان علائم دیگری مانند کندی، خطاهای غیرعادی یا تغییر تنظیمات سیستم را مشاهده می‌کنید، بهتر است احتمال وجود بدافزار را نیز بررسی کنید.
۹. خطاهای عجیب و غیرمعمول ظاهر می‌شوند
نمایش خطاهایی که قبلاً وجود نداشته‌اند، پیام‌هایی درباره خراب یا گم شدن فایل‌ها و تغییرات غیرمنتظره در عملکرد ویندوز می‌توانند دلایل مختلفی داشته باشند. اگر این خطاها همزمان با سایر علائم آلودگی ظاهر شوند، اسکن امنیتی سیستم اقدام مناسبی است.
چگونه مطمئن شویم کامپیوتر به بدافزار آلوده شده است؟
هیچ‌کدام از علائم بالا به‌تنهایی نمی‌تواند آلودگی سیستم را اثبات کند. برای اینکه بفهمید کامپیوتر واقعاً آلوده شده یا خیر، باید آن را با یک ابزار امنیتی معتبر اسکن کنید.
اگر روی سیستم شما نود 32 نصب است، می‌توانید از قابلیت Computer Scan استفاده کنید. در نسخه‌های ویندوز ESET، مسیر اصلی اسکن از بخش Computer scan و گزینه Scan your computer در دسترس است.
پیشنهاد مطالعه : آموزش نصب با نود 32
آموزش اسکن کامپیوتر با نود 32
برای بررسی احتمال وجود بدافزار در کامپیوتر، ابتدا پنجره اصلی ESET را باز کنید. سپس وارد بخش Computer scan شوید و گزینه Scan your computer را انتخاب کنید. حالا ESET شروع به بررسی فایل‌ها و بخش‌های مختلف سیستم می‌کند.
مدت زمان اسکن به تعداد فایل‌ها، سرعت سیستم و حجم اطلاعات موجود روی کامپیوتر بستگی دارد. اجازه دهید اسکن کامل شود و در صورت نیاز از گزینه‌های Pause یا Cancel برای کنترل فرایند استفاده کنید.
پس از پایان اسکن، ESET خلاصه‌ای از نتیجه را نمایش می‌دهد. در این قسمت می‌توانید تعداد فایل‌های بررسی‌شده، موارد آلوده و موارد پاک‌سازی‌شده را مشاهده کنید. برای مشاهده جزئیات بیشتر نیز گزینه Show log در دسترس است.
اگر نود 32 بدافزار پیدا کرد چه کاری انجام دهیم؟
اگر ESET یک تهدید را شناسایی کرد، فایل شناسایی‌شده را بدون بررسی از قرنطینه خارج نکنید. در حالت عادی، تهدیدهای شناسایی‌شده می‌توانند در قرنطینه قرار بگیرند تا امکان اجرای دوباره آن‌ها وجود نداشته باشد.
ESET توصیه می‌کند در صورت شناسایی تهدید، مراحل پاک‌سازی را کامل کنید و پس از آن سیستم را Restart کنید. اگر بعد از انجام این مراحل همچنان رفتارهای مشکوک ادامه داشت، بررسی گزارش‌های ESET و دریافت کمک تخصصی می‌تواند لازم باشد.
اگر یک فایل مهم توسط نود 32 شناسایی شده است، فقط به دلیل اینکه نام فایل برایتان آشناست آن را Restore نکنید. ابتدا مشخص کنید فایل از چه منبعی آمده و ESET دقیقاً چه تهدیدی را شناسایی کرده است.
اگر نود 32 هیچ بدافزاری پیدا نکرد چه کنیم؟
اگر اسکن ESET نتیجه‌ای نشان نداد اما رفتارهای غیرعادی سیستم همچنان ادامه داشت، ابتدا احتمال مشکلات غیرامنیتی را بررسی کنید. برای مثال ممکن است مشکل از مرورگر، افزونه‌های نصب‌شده، برنامه‌های Startup، درایورها، ویندوز یا حتی سخت‌افزار باشد.
در صورتی که همچنان به وجود بدافزار مشکوک هستید، می‌توانید اسکن‌های تکمیلی را نیز بررسی کنید. مهم این است که تنها بر اساس یک علامت مانند کند شدن سیستم، نتیجه نگیریم که کامپیوتر حتماً ویروسی شده است.
اگر آنتی‌ویروس روی کامپیوتر نداریم چه کنیم؟
اگر ESET روی سیستم نصب نیست اما احتمال می‌دهید کامپیوتر آلوده شده باشد، ESET پیشنهاد می‌کند از ESET Online Scanner برای بررسی سیستم استفاده کنید. این ابزار می‌تواند برای شناسایی تهدیدها به‌عنوان یک راهکار اسکن مورد استفاده قرار گیرد.
اگر فایل‌های مهمی روی سیستم دارید، بهتر است قبل از انجام اقدامات گسترده برای رفع مشکل، از اطلاعات ضروری نسخه پشتیبان تهیه کنید. ESET نیز تهیه Backup از فایل‌های مهم را در مراحل اولیه بررسی آلودگی توصیه کرده است.
آیا کند شدن کامپیوتر به معنی ویروسی شدن آن است؟
خیر. این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام بررسی نشانه‌های آلوده شدن کامپیوتر به بدافزار باید در نظر داشته باشید. کند شدن سیستم می‌تواند به دلایل متعددی اتفاق بیفتد و بدافزار تنها یکی از احتمالات است.
اگر فقط سیستم کند شده اما هیچ تغییر غیرعادی دیگری مشاهده نمی‌کنید، ابتدا وضعیت فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های Startup، میزان مصرف منابع و به‌روزرسانی‌های ویندوز را بررسی کنید. اما اگر کندی همراه با Redirect مرورگر، Pop-upهای غیرعادی، برنامه‌های ناشناس یا غیرفعال شدن آنتی‌ویروس است، اسکن امنیتی را در اولویت قرار دهید.
چگونه احتمال آلوده شدن کامپیوتر به بدافزار را کاهش دهیم؟
هیچ راهکاری نمی‌تواند خطر بدافزار را به صفر برساند، اما رعایت چند نکته ساده می‌تواند احتمال آلودگی را کاهش دهد. ESET نیز به‌روز نگه داشتن موتور شناسایی و استفاده از راهکارهای امنیتی مناسب را از اقدامات مهم برای کاهش ریسک آلودگی می‌داند.
- نرم‌افزارها را از منابع معتبر و ترجیحاً وب‌سایت رسمی دریافت کنید.
- ویندوز و برنامه‌های مهم را به‌روز نگه دارید.
- فایل‌ها و لینک‌های ناشناس موجود در ایمیل و پیام‌رسان‌ها را بدون بررسی باز نکنید.
- هشدارهای امنیتی نود 32 را نادیده نگیرید.
- از آنتی‌ویروس معتبر با لایسنس فعال استفاده کنید.
- به‌صورت دوره‌ای سیستم را اسکن کنید.
پیشنهاد مطالعه : خرید لایسنس معتبر نود 32 برای امنیت کامل کامپیوتر
جمع‌بندی؛ اگر به بدافزار مشکوک شدیم چه کنیم؟
نشانه‌های آلوده شدن کامپیوتر به بدافزار معمولاً شامل یک علامت واحد نیستند. کند شدن ناگهانی سیستم، هنگ کردن، نمایش تبلیغات و هشدارهای ناشناس، تغییر صفحه اصلی مرورگر، Redirect شدن به سایت‌های دیگر، ظاهر شدن برنامه‌های ناشناس و غیرفعال شدن آنتی‌ویروس از جمله رفتارهایی هستند که ارزش بررسی دارند.
اگر چند مورد از این علائم را مشاهده کردید، به جای اینکه صرفاً بر اساس ظاهر سیستم درباره ویروسی بودن آن تصمیم بگیرید، یک اسکن امنیتی انجام دهید. در نود 32 می‌توانید از بخش Computer scan گزینه Scan your computer را اجرا کنید و بعد از پایان اسکن، گزارش آن را بررسی کنید. اگر تهدیدی شناسایی شد، آن را در قرنطینه نگه دارید و مراحل پاک‌سازی را کامل کنید.
در نهایت، داشتن یک لایسنس معتبر و فعال برای نود 32 تنها به معنای نصب آنتی‌ویروس نیست؛ به‌روزرسانی‌های امنیتی و قابلیت‌های حفاظتی نیز برای شناسایی تهدیدهای جدید اهمیت دارند. بنابراین اگر از ESET استفاده می‌کنید، فعال بودن لایسنس و به‌روز بودن محصول را نیز در بررسی‌های امنیتی خود در نظر بگیرید.
سؤالات متداول
مهم‌ترین نشانه ویروسی شدن کامپیوتر چیست؟
یک نشانه مشخص را نمی‌توان به‌عنوان معیار قطعی معرفی کرد. کندی غیرعادی، هنگ کردن، تغییر رفتار مرورگر، نمایش Pop-upهای مشکوک و غیرفعال شدن آنتی‌ویروس از علائم رایج هستند، اما برای تشخیص باید سیستم را اسکن کرد.
آیا باز شدن خودکار سایت‌ها نشانه بدافزار است؟
ممکن است باشد. Redirect شدن مرورگر، باز شدن صفحات ناشناس و تغییر صفحه اصلی از علائم احتمالی آلودگی هستند؛ البته افزونه‌های مرورگر و نرم‌افزارهای ناخواسته نیز می‌توانند چنین مشکلی ایجاد کنند.
آیا نود 32 می‌تواند بدافزار کامپیوتر را پیدا کند؟
بله، قابلیت Computer Scan در محصولات ESET برای بررسی سیستم و شناسایی تهدیدها استفاده می‌شود. پس از اسکن نیز می‌توانید گزارش نتایج را مشاهده کنید.
اگر کامپیوتر آلوده باشد، آیا باید نود 32 را حذف کنیم؟
خیر. صرفاً به دلیل مشاهده علائم آلودگی، حذف ESET اقدام مناسبی نیست. ابتدا اسکن را اجرا کنید و اجازه دهید محصول تهدید شناسایی‌شده را مدیریت یا قرنطینه کند. اگر مشکل باقی ماند، باید مراحل عیب‌یابی تکمیلی را انجام دهید.
