خرید اینترنتی، پرداخت آنلاین، ورود به حساب‌های کاربری و دانلود نرم‌افزارها، همگی به اعتماد ما به وب‌سایت‌ها وابسته‌اند. اما همه سایت‌هایی که ظاهر حرفه‌ای دارند، معتبر نیستند. مجرمان سایبری با ساخت صفحات مشابه بانک‌ها، فروشگاه‌های اینترنتی، شبکه‌های اجتماعی و سرویس‌های شناخته‌شده تلاش می‌کنند رمز عبور، اطلاعات بانکی یا سایر داده‌های کاربران را سرقت کنند. به همین دلیل، دانستن اینکه چگونه یک سایت جعلی را تشخیص دهیم، یکی از مهارت‌های مهم برای حفظ امنیت در اینترنت است.
برای شناسایی سایت‌های مشکوک باید آدرس دامنه، محتوای صفحه، روش درخواست اطلاعات و اعتبار لینک را بررسی کنید. در کنار این اقدامات، ابزارهای امنیتی نیز می‌توانند کمک‌کننده باشند. برای مثال، آنتی ویروس ESET NOD32 قابلیت Anti-Phishing دارد که برای شناسایی و مسدود کردن برخی صفحات فیشینگ شناخته‌شده طراحی شده است. در این مقاله، روش تشخیص سایت جعلی و نحوه استفاده از این قابلیت را مرحله‌به‌مرحله یاد می‌گیریم.
سایت جعلی چیست و چگونه از کاربران کلاهبرداری می‌کند؟
سایت جعلی وب‌سایتی است که با هدف فریب کاربر ساخته شده یا خود را به‌جای یک سرویس معتبر معرفی می‌کند. بسیاری از این سایت‌ها از روش فیشینگ (Phishing) استفاده می‌کنند؛ یعنی کاربر را به صفحه‌ای هدایت می‌کنند که شبیه صفحه ورود یک بانک، فروشگاه یا سرویس آنلاین است تا اطلاعات حساس او را دریافت کنند.
برای مثال، ممکن است پیامی با عنوان «حساب شما مسدود شده است» دریافت کنید که از شما می‌خواهد فوراً وارد حساب شوید. لینک پیام به صفحه‌ای شبیه وب‌سایت اصلی هدایت می‌شود، اما اطلاعاتی که وارد می‌کنید در اختیار کلاهبردار قرار می‌گیرد. گاهی هم سایت جعلی به‌جای سرقت رمز عبور، کاربر را به دانلود یک فایل آلوده یا پرداخت هزینه برای محصولی غیرواقعی ترغیب می‌کند.
سایت‌های جعلی همیشه ظاهر ضعیف یا غلط املایی ندارند. بعضی از آن‌ها از لوگو، رنگ‌بندی و طراحی بسیار مشابه نمونه اصلی استفاده می‌کنند؛ بنابراین برای تشخیص آن‌ها نباید فقط به ظاهر صفحه اعتماد کرد.
۷ نشانه مهم برای تشخیص سایت جعلی
۱. آدرس دامنه را با دقت بررسی کنید
مهم‌ترین قدم برای تشخیص سایت جعلی، بررسی آدرس دقیق آن در نوار مرورگر است. کلاهبرداران ممکن است با افزودن یک کلمه، تغییر یک حرف یا استفاده از پسوند متفاوت، دامنه‌ای شبیه سایت اصلی بسازند. برای مثال، دامنه‌ای که یک حرف اضافه یا خط تیره غیرمنتظره دارد، ممکن است با هدف فریب کاربران ثبت شده باشد.
به این نکات توجه کنید:
- املای نام دامنه را حرف‌به‌حرف با آدرس رسمی مقایسه کنید.
- به پسوند دامنه و بخش اصلی نام سایت دقت کنید؛ وجود نام یک برند در بخشی از آدرس به معنی تعلق دامنه به آن برند نیست.
- آدرس را از پیامک یا ایمیل ناشناس باز نکنید؛ در صورت امکان، نشانی رسمی را خودتان تایپ کنید یا از نشانک ذخیره‌شده مرورگر استفاده کنید.
- به نام دامنه اصلی توجه کنید، نه فقط کلمات ابتدای آدرس یا نامی که در متن لینک نمایش داده شده است.
برای نمونه، در آدرسی مانند bank.example.com.attacker.test، دامنه اصلی در انتهای نام میزبان قرار دارد و این آدرس متعلق به example.com نیست. بنابراین، وجود نام بانک در ابتدای آدرس به‌تنهایی هیچ اعتباری ایجاد نمی‌کند.
۲. وجود HTTPS را نشانه قطعی اعتبار ندانید
اگر کنار آدرس سایت علامت قفل دیده می‌شود یا آدرس با HTTPS شروع شده است، یعنی ارتباط مرورگر با سایت رمزگذاری شده؛ اما این موضوع به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که صاحب سایت معتبر است. کلاهبرداران هم می‌توانند برای دامنه‌های جعلی گواهی امنیتی دریافت کنند.
به بیان ساده، HTTPS از ارتباط شما محافظت می‌کند، اما تضمین نمی‌کند که اطلاعات را به فرد یا سازمان درستی می‌فرستید. بنابراین، حتی در یک سایت دارای HTTPS نیز باید نام دامنه، هویت کسب‌وکار و دلیل درخواست اطلاعات را بررسی کنید.
۳. مراقب درخواست‌های فوری و غیرعادی باشید
پیام‌هایی مانند «حساب شما تا چند دقیقه دیگر بسته می‌شود»، «برای دریافت جایزه همین حالا اطلاعات بانکی را وارد کنید» یا «برای جلوگیری از مسدود شدن حساب رمز عبور خود را تأیید کنید» از روش‌های رایج ایجاد اضطراب و عجله هستند. هدف این پیام‌ها کاهش فرصت بررسی و وادار کردن کاربر به کلیک سریع است.
اگر یک سایت یا پیام شما را برای وارد کردن رمز عبور، کد یک‌بارمصرف یا اطلاعات بانکی تحت فشار می‌گذارد، عجله نکنید. صفحه را ببندید و از مسیر رسمی همان سازمان، موضوع را بررسی کنید.
۴. اطلاعات تماس و هویت کسب‌وکار را بررسی کنید
در خرید اینترنتی، نام شرکت، نشانی، راه‌های ارتباطی، شرایط بازگشت کالا و سیاست حفظ حریم خصوصی را بررسی کنید. نبود این اطلاعات یا وجود اطلاعات مبهم می‌تواند نشانه خطر باشد؛ البته وجود یک نشانی یا شماره تماس هم به‌تنهایی معتبر بودن سایت را ثابت نمی‌کند. اگر مبلغ خرید بالاست، بهتر است هویت فروشنده و سابقه فعالیت او را از منابع مستقل نیز بررسی کنید.
۵. به قیمت‌های غیرواقعی و پیشنهادهای وسوسه‌کننده شک کنید
تخفیف‌های بسیار بزرگ، فروش محصول گران‌قیمت با مبلغی غیرمنطقی یا وعده دریافت رایگان خدمات پولی می‌تواند راهی برای جذب قربانی باشد. این موضوع به‌ویژه در خرید لایسنس نرم‌افزار، بازی، اشتراک سرویس‌ها و محصولات دیجیتال اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است کاربر پس از پرداخت، کد نامعتبر دریافت کند یا برای دانلود فایل مخرب هدایت شود.
پیش از خرید، قیمت و شرایط پیشنهاد را با وب‌سایت رسمی یا فروشندگان معتبر مقایسه کنید و از پرداخت درگاه‌هایی که هویت مشخصی ندارند خودداری کنید.
۶. به پنجره‌های پاپ‌آپ و دانلودهای ناخواسته توجه کنید
پیام‌هایی مانند «کامپیوتر شما آلوده شده است»، «برای ادامه باید این افزونه را نصب کنید» یا «برای مشاهده محتوا فایل امنیتی را دانلود کنید» ممکن است با هدف ترساندن کاربر و نصب بدافزار نمایش داده شوند. هشدار امنیتی واقعی را باید از داخل برنامه امنیتی یا سیستم‌عامل بررسی کنید، نه با اعتماد به پیام یک صفحه ناشناس.
اگر سایتی بدون درخواست شما فایلی دانلود کرد، آن را اجرا نکنید. فایل را حذف کنید یا با ابزار امنیتی معتبر بررسی کنید و هرگز برای رفع هشدارهای ساختگی، نرم‌افزار ناشناسی را نصب نکنید.
۷. محتوای صفحه و شیوه درخواست اطلاعات را ارزیابی کنید
ترجمه‌های نامناسب، لینک‌های خراب، اطلاعات متناقض، نام برندهای متفاوت در یک صفحه و فرم‌هایی که بیش از نیاز اطلاعات می‌خواهند، می‌توانند نشانه‌های مشکوک باشند. با این حال، سایت‌های جعلی حرفه‌ای ممکن است چنین ایرادهایی نداشته باشند؛ در نتیجه، ارزیابی محتوا باید در کنار بررسی دامنه و اعتبار منبع انجام شود.
آیا آنتی ویروس ESET NOD32 می‌تواند سایت جعلی را تشخیص دهد؟
بله. ESET NOD32 Antivirus دارای قابلیت Anti-Phishing است که به شناسایی و مسدود کردن صفحات وب شناخته‌شده برای فیشینگ کمک می‌کند. فیشینگ معمولاً با تقلید از وب‌سایت‌های معتبر انجام می‌شود تا مهاجم بتواند اطلاعاتی مانند نام کاربری، رمز عبور یا داده‌های بانکی را به دست آورد.
هنگام باز کردن یک صفحه، ESET می‌تواند نشانی آن را با اطلاعات مربوط به سایت‌های فیشینگ شناخته‌شده مقایسه کند. اگر صفحه به‌عنوان تهدید شناسایی شود، ممکن است دسترسی به آن مسدود و هشدار امنیتی نمایش داده شود. این قابلیت یک لایه دفاعی مهم است، اما تضمین نمی‌کند که تمام سایت‌های جعلی یا تازه‌ساخته‌شده شناسایی شوند؛ به همین دلیل، بررسی آدرس و رفتار سایت همچنان ضروری است.
همچنین باید میان شناسایی سایت فیشینگ و شناسایی هر نوع کلاهبرداری تفاوت قائل شد. ممکن است یک فروشگاه غیرواقعی هنوز در فهرست سایت‌های فیشینگ شناخته‌شده نباشد یا صفحه‌ای با هدف کلاهبرداری، بدون درخواست مستقیم رمز عبور فعالیت کند. بنابراین، حتی با فعال بودن ESET نیز اطلاعات پرداخت و هویت فروشنده را بررسی کنید.
پیشنهاد مطالعه : ESET SysInspector چیست؟
چگونه قابلیت Anti-Phishing را در ESET NOD32 بررسی کنیم؟
برای اطمینان از فعال بودن محافظت ضد فیشینگ در نسخه ویندوز ESET NOD32، مراحل زیر را انجام دهید. نام بعضی گزینه‌ها ممکن است با توجه به نسخه برنامه و زبان رابط کاربری کمی متفاوت باشد.
- برنامه ESET را باز کنید: از آیکون ESET در نوار وظیفه ویندوز یا فهرست برنامه‌ها وارد پنجره اصلی شوید.
- به بخش Setup بروید: در پنجره اصلی، گزینه Setup یا تنظیمات را انتخاب کنید.
- Internet Protection را باز کنید: در محصولات خانگی ویندوز، بخش Internet protection را پیدا کنید.
- وضعیت Anti-Phishing را بررسی کنید: مطمئن شوید محافظت ضد فیشینگ فعال است. در صورت غیرفعال بودن، آن را فعال کنید.
- محافظت وب را نیز بررسی کنید: گزینه Web access protection را فعال نگه دارید؛ این بخش به بررسی ارتباطات وب برای شناسایی تهدیدهای مخرب کمک می‌کند.
طبق راهنمای رسمی ESET، محافظت ضد فیشینگ در محصولات پشتیبانی‌شده به‌طور پیش‌فرض فعال است و توصیه می‌شود روشن بماند. اگر در نسخه شما نام گزینه‌ها متفاوت است، از راهنمای همان نسخه استفاده کنید.
برای مشاهده دستورالعمل رسمی و تصاویر تنظیمات، راهنمای نحوه عملکرد Anti-Phishing در محصولات ESET را مطالعه کنید.
اگر ESET به یک سایت هشدار داد، چه کاری انجام دهیم؟
اگر هنگام ورود به یک وب‌سایت، ESET هشدار فیشینگ نمایش داد، امن‌ترین کار این است که صفحه را ببندید و وارد آن نشوید. اگر تصور می‌کنید سایت معتبر است، آدرس آن را از منبع رسمی بررسی کنید و هشدار را بدون بررسی نادیده نگیرید.
اگر مطمئن هستید سایت سالم است و احتمال می‌دهید هشدار اشتباه باشد، می‌توانید آدرس آن را برای بررسی به ESET گزارش کنید. گزارش مثبت کاذب به شرکت کمک می‌کند تشخیص را ارزیابی کند. افزودن سایت به فهرست استثناها یا عبور از هشدار، بدون بررسی دقیق توصیه نمی‌شود؛ زیرا در این صورت ممکن است محافظت در برابر همان صفحه را کاهش دهید.
اگر اطلاعات خود را در یک سایت جعلی وارد کرده‌ایم، چه کنیم؟
اگر بعد از ورود به یک سایت مشکوک متوجه شدید اطلاعات حساب یا پرداخت خود را وارد کرده‌اید، سریع اقدام کنید. تغییر رمز عبور به‌تنهایی ممکن است کافی نباشد؛ به‌ویژه اگر اطلاعات بانکی یا کدهای تأیید را نیز در اختیار سایت قرار داده باشید.
- اگر رمز عبور وارد کرده‌اید: از وب‌سایت یا برنامه رسمی، رمز را تغییر دهید. اگر همان رمز را در سرویس‌های دیگر هم استفاده کرده‌اید، آن‌ها را نیز تغییر دهید.
- اگر اطلاعات بانکی وارد کرده‌اید: سریعاً با بانک یا ارائه‌دهنده خدمات پرداخت تماس بگیرید و تراکنش‌ها را بررسی کنید.
- اگر کد یک‌بارمصرف یا کد تأیید وارد کرده‌اید: حساب مربوطه را از مسیر رسمی بررسی کنید، نشست‌های فعال ناشناس را ببندید و در صورت امکان احراز هویت دومرحله‌ای را فعال کنید.
- اگر فایلی دانلود یا اجرا کرده‌اید: آن را با ابزار امنیتی معتبر بررسی کنید و در صورت مشاهده رفتار غیرعادی، اسکن کامل سیستم را اجرا کنید.
- اگر اطلاعات حساب کاری یا سازمانی افشا شده است: موضوع را به مسئول فناوری اطلاعات یا تیم امنیت سازمان اطلاع دهید.
پیشنهاد مطالعه : بهترین آنتی ویروس رایگان برای لپ‌تاپ ، کامپیوترهای ضعیف و گیمر ها چیست ؟
چگونه احتمال ورود به سایت‌های جعلی را کاهش دهیم؟
بهترین راهکار، ترکیب رفتار محتاطانه با ابزارهای امنیتی به‌روز است. برای حساب‌های مهم از رمزهای منحصربه‌فرد استفاده کنید، احراز هویت دومرحله‌ای را فعال نگه دارید و از طریق لینک‌های ناشناس وارد حساب بانکی یا ایمیل خود نشوید. همچنین مرورگر، سیستم‌عامل و آنتی‌ویروس را به‌روز کنید و هشدارهای امنیتی را جدی بگیرید.
اگر از ESET NOD32 استفاده می‌کنید، فعال بودن Anti-Phishing و Web access protection را بررسی کنید. تهیه لایسنس معتبر نیز کمک می‌کند از محصول قانونی و به‌روزرسانی‌های مربوط به آن طبق شرایط اشتراک استفاده کنید. برای آشنایی با نسخه‌های قابل تهیه، می‌توانید محصولات را در وب‌سایت نود ایرانی بررسی کنید.
سؤالات متداول درباره تشخیص سایت جعلی
آیا وجود HTTPS به معنی معتبر بودن سایت است؟
خیر. HTTPS ارتباط مرورگر با سایت را رمزگذاری می‌کند، اما اعتبار صاحب سایت را تضمین نمی‌کند. دامنه و هویت وب‌سایت را نیز بررسی کنید.
آیا ESET NOD32 سایت‌های جعلی را مسدود می‌کند؟
قابلیت Anti-Phishing در ESET NOD32 برای شناسایی و مسدود کردن صفحات فیشینگ شناخته‌شده طراحی شده است؛ با این حال، هیچ ابزار امنیتی نمی‌تواند تضمین کند که تمام سایت‌های جعلی شناسایی می‌شوند.
قابلیت Anti-Phishing در ESET از کجا فعال می‌شود؟
در نسخه‌های خانگی ویندوز، معمولاً از مسیر Setup و سپس Internet protection می‌توانید وضعیت Anti-Phishing را بررسی کنید. این قابلیت در محصولات پشتیبانی‌شده به‌طور پیش‌فرض فعال است.
اگر سایت جعلی توسط آنتی‌ویروس شناسایی نشد، چه کنیم؟
به هشدار ندادن آنتی‌ویروس به‌عنوان نشانه معتبر بودن سایت اعتماد نکنید. آدرس دامنه، هویت فروشنده و درخواست‌های صفحه را بررسی کنید و در صورت مشکوک بودن، اطلاعات خود را وارد نکنید. اگر لازم است، سایت را برای بررسی به ESET گزارش دهید.
جمع‌بندی
برای تشخیص سایت جعلی، آدرس دامنه را دقیق بررسی کنید، به HTTPS به‌عنوان تضمین اعتبار اعتماد نکنید، نسبت به درخواست‌های فوری و پیشنهادهای غیرواقعی حساس باشید و اطلاعات تماس و هویت کسب‌وکار را از منابع مستقل ارزیابی کنید. اگر از ESET NOD32 استفاده می‌کنید، قابلیت Anti-Phishing و محافظت وب را فعال نگه دارید تا در شناسایی برخی صفحات مخرب و فیشینگ به شما کمک کنند. در نهایت، آنتی‌ویروس یک لایه دفاعی است؛ تصمیم محتاطانه پیش از کلیک یا وارد کردن اطلاعات، همچنان نقش مهمی در حفظ امنیت شما دارد.
یک پاسخ